Zimowe BHP
Zgodnie z
§ 30 (i następnymi) Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. 03.169.1650 z późn. zm) pracodawca ma obowiązek zapewnić swoim pracownikom minimalną temperaturę w pomieszczeniach pracy wynoszącą 14
oC - dla pomieszczeń, w których wykonywana jest praca fizyczna lub minimum 18
oC - dla pomieszczeń, gdzie pracownicy wykonują lekką pracę fizyczną bądź świadczona jest praca biurowa. Oczywiście, gdy ze względów technologicznych spełnienie tych wymagań jest niemożliwe, pracodawca zostaje zwolniony z tego obowiązku. Temperatura w pomieszczeniach pracy powinna zostać dostosowana do metod pracy i wysiłku niezbędnego do jej wykonania. Obowiązkiem pracodawcy jest także zabezpieczenie pomieszczeń pracy przed niekontrolowanym odpływem ciepła oraz przed napływem zimnego powietrza z zewnątrz. Gdy pomieszczenie pracy ogrzewane zostaje przez systemy klimatyzacji pamiętać należy, iż doprowadzane tymi systemami powietrze musi być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia. Klimatyzacja lub wentylacja nie może powodować przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy. Strumień powietrza pochodzący z urządzeń wentylacji nawiewnej nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.
Praca zimą na otwartej przestrzeni
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wskazuje w
§ 45 pkt. 4, iż obowiązkiem pracodawcy jest takie zorganizowanie stanowisk pracy znajdujących się poza pomieszczeniami, by pracownicy chronienie byli przed warunkami atmosferycznymi, w tym opadami i niską temperaturą. Zgodnie z
§ 44 załącznika nr 3 do tego samego rozporządzenia pracodawca musi zapewnić pracownikom zatrudnionym na otwartej przestrzeni pomieszczenia do ogrzania się, które muszą znajdować się w pobliżu miejsc pracy, dawać schronienie przed opadami atmosferycznymi i niską temperaturą a także być tak urządzone, by pozwolić na przygotowanie ciepłego posiłku. W takich pomieszczeniach powinna zostać zapewniona temperatura minimalna w wysokości 16
oC, a na każdego pracownika najliczniejszej zmiany musi przypadać minimum 0,1 m
2 powierzchni, przy czym całkowita powierzchnia tego pomieszczenia nie może być mniejsza niż 8 m
2. W razie gdy ze względów technologicznych nie ma możliwości zapewnienia takiego pomieszczenia, pracodawca jest obowiązany zorganizować w pobliżu miejsca wykonywania pracy odpowiednio urządzone źródła ciepła (np. koksowniki).
Posiłki regeneracyjne i napoje
Pracownikom zatrudnionym w systemie ciąglym przy pracach prowadzonych na otwartej przestrzeni, na podstawie
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.05.1996 w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów, nalezą sie posilki regeneracyjne i napoje. Ich rodzaj i temperatura powinny byc dostosowane do warunków wykonywanej pracy.
Nie jest jednak tak, iż każdemu, kto w okresie zimowym (czyli od 1 listopada do 31 marca) wykonuje prace na zewnątrz, należy się nieodpłatny posiłek. By go dostać najpierw należy spełnić warunek intensywności wykonywanej pracy. Efektywny wydatek energetyczny takiej pracy w ciągu zmiany roboczej powinien wynosić powyżej 1500 kcal dla mężczyzn i 1000 kcal dla kobiet. Przepisy rozporządzenia nie warunkują wydawania posiłków regeneracyjnych dla pracowników wykonujących pracę w okresie zimowym poza pomieszczeniami od zaistnienia konkretnej temperatury. Ciepłe napoje dla pracujących zimą na zewnątrz, wydaje się niezależnie od wydatku energetycznego, zawsze w przypadku, gdy temperatura powietrza spadnie poniżej 10
oC. Należy pamiętać, iż napoje - inaczej niż posiłki - powinny być dostępne dla pracowników przez całą zmianę roboczą w ilości niezbędnej do zaspokojenia ich potrzeb.
Odzież ochronna
Według zapisów zawartych w
Załączniku Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U .03.169.1650 z późn. zm) - Tabela 1 i Tabela 2, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednią odzież ochronną i środki ochrony stóp i rąk. Sam obowiązek zapewnienia pracownikom środków ochrony indywidualnej a także odpowiedniej odzieży i butów roboczych, regulują zapisy
Działu X Rozdziału IX Kodeksu pracy.
Odśnieżanie dachów - praca szczególnie niebezpieczna!
Nadmierna ilość śniegu lub lodu na dachach może prowadzić do naruszenia bezpieczeństwa konstrukcji budynku, a w konsekwencji bezpieczeństwa jego użytkowania. Koniecznym więc staje się odśnieżanie dachów, ciągów komunikacyjnych i usuwanie sopli lodu zwisających z dachów budynków.
Teoretycznie do zadań związanych z odśnieżaniem można skierować pracownika nieposiadającego specjalnych kwalifikacji, tym niemniej zabronione będzie dopuszczenie go do takich prac jeżeli pracownik ten:
- nie posiada aktualnego szkolenia w dziedzinie bhp, którego program obejmował zagadnienia dotyczące bhp przy odśnieżaniu obiektów,
- nie posiada ważnego i aktualnego badania lekarskiego stwierdzającego zdolność do wykonywania pracy przy odśnieżaniu, w tym specjalistycznego badania lekarskiego do wykonywania prac na wysokości. Pracownicy zatrudniani przy pracach na wysokości do 3 m - podlegają badaniom lekarskim okresowym co 3-5 lat (w zależności od wskazań lekarza), a powyżej 3 m - co 2-3 lata (w zależności od wskazań lekarza), przy czym osoby po ukończeniu 50. roku życia corocznie,
- nie został zapoznany z oceną ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą.
Zabronionym jest także zatrudnianie:
- kobiet ciężarnych przy pracach na wysokości - poza stałymi galeriami, pomostami, podestami i innymi stałymi podwyższeniami, posiadającymi pełne zabezpieczenie przed upadkiem (bez potrzeby stosowania środków ochrony indywidualnej przed upadkiem), oraz wymagającej wchodzenia i schodzenia po drabinach i klamrach,
- młodocianych (osób, które ukończyły 16 lat, a nie przekroczyły 18 lat) przy pracach na wysokości powyżej 3 m, grożących upadkiem z wysokości, w tym w szczególności narażających na zmienny mikroklimat, prowadzonych na zewnątrz budynku.
Najpoważniejszym zagrożeniem, na które narażony jest pracownik skierowany do odśnieżania dachu jest upadek z wysokości. W rozumieniu przepisów § 105 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 03.169.1650) pracą na wysokości jest ta, która wykonywana jest na powierzchni znajdującej się co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Na tak umiejscowionych powierzchniach, na których w związku z wykonywaną pracą mogą przebywać pracownicy lub służących jako przejścia, powinny być zainstalowane balustrady składające się z poręczy ochronnych umieszczonych na wysokości co najmniej 1,1 m i krawężników na wysokości co najmniej 0,15 m. Dodatkowo, pomiędzy poręczą i krawężnikiem w połowie wysokości powinna być umieszczona poprzeczka lub przestrzeń ta powinna być wypełniona w sposób uniemożliwiający wypadnięcie osób. Jeżeli ze względu na rodzaj i warunki wykonywanych prac zastosowanie balustrad lub innych środków technicznych jest niemożliwe lub nie będzie spełniać swojej funkcji, pracodawca jest obowiązany wyposażyć pracownika w odpowiednie środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości. Czynnikiem wywierającym w tym przypadku główny wpływ na dobór tych środków powinien być kształt, stromość i konstrukcja dachu, na którym wykonywana jest praca. Dlatego też sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości, aby prawidłowo spełniał swoje funkcje, musi być odpowiednio dobrany do stanowiska, na którym jest stosowany. W chwili obecnej w Polsce zagadnienia związane z wymaganiami stawianymi sprzętowi chroniącemu przed upadkiem z wysokości i metodami jego badań oraz podstawowymi zasadami użytkowania zawarte są w następujących Polskich Normach: PN-EN 353-1:2005, PN-EN 353-2:2005, PN-EN 354:2006, PN-EN 355:2005, PN-EN 360:2005, PN-EN 361:2005, PN-EN 362:2006, PN-EN 363:2005, PN-EN 795:1999, PN-EN 358:2002.
Systemy, w które jest zestawiany indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości można podzielić na dwa podstawowe rodzaje:
- powstrzymujące spadanie z wysokości,
- uniemożliwiające rozpoczęcie spadania z wysokości.
Jak już wspominano uprzednio, czynnikiem decydującym o doborze środków chroniących przed upadkiem z wysokości jest konstrukcja, stromość i kształt dachu.
Stanowiska pracy na dachach związane z odśnieżaniem, z punktu widzenia doboru systemów chroniących przed upadkiem z wysokości, można podzielić na trzy główne grupy:
- płaskie dachy, gdzie nie istnieje konieczność bezpośredniego zbliżania się do krawędzi,
- strome dachy, gdzie pracownik nie jest w stanie utrzymać się bez dodatkowego podparcia,
- dachy, gdzie pracownik musi przebywać w pobliżu krawędzi, co w każdej chwili grozi rozpoczęciem spadania.
W pierwszym przypadku najlepszym sposobem zabezpieczenia pracownika jest zastosowanie systemu uniemożliwiającego rozpoczęcie spadania. Ideą takiego systemu jest uniemożliwienie pracownikowi wejścia w strefę zagrożoną rozpoczęciem spadania, czyli np. zbliżenia się do krawędzi dachu. W przypadku stromych dachów, gdzie pracownik nie jest w stanie utrzymać się bez dodatkowego podparcia, konieczne jest zastosowanie sytemu przeznaczonego do nadawania pozycji podczas pracy na wysokości. W trzecim przypadku, czyli stanowisk pracy, gdzie nie można wyeliminować ryzyka rozpoczęcia spadania konieczne jest zastosowanie systemu ochronnego powstrzymującego spadanie.
Do prac przy usuwaniu śniegu z dachów, a więc w środowisku o temperaturze poniżej 0oC i na otwartej przestrzeni, powinna być stosowana odpowiednia odzież chroniąca przed wpływem niekorzystnych czynników atmosferycznych. Gdy podczas odśnieżania dachu istnieje jakiekolwiek ryzyko urazu głowy koniecznym jest stosowanie przemysłowych hełmów ochronnych spełniających wymagania normy PN-EN 397:1997. Równie ważnym elementem odpowiedniego ubioru osoby skierowanej do prac związanych z odśnieżaniem dachów przy mokrych i śliskich powierzchniach, jest odpowiednie obuwie ochronne. Ważnym jest by obuwie to charakteryzowało się odpowiednią elastycznością i przyczepnością podeszwy do podłoża, a także odpowiednią odpornością na poślizg. Nie można również zapomnieć o wyposażeniu pracownika w rękawice ochronne, które łączyć będą w sobie właściwości izolacji od niskiej temperatury i odporności na czynniki mechanicznej.
Przy wykonywaniu prac przy odśnieżaniu dachów należy każdorazowo dobrać także odpowiednie środki organizacyjne, zapewniające pracownikom bezpieczne warunki pracy.
W szczególności powinno się zapewnić:
- bezpośredni nadzór nad tymi pracami przez wyznaczone w tym celu osoby,
- odpowiednie środki zabezpieczające,
- instruktaż pracowników.
Każdorazowo przed rozpoczęciem odśnieżania osoby wykonujące zadanie powinny być zapoznane z:
- imiennym podziałem pracy,
- kolejnością wykonywania zadań,
- wymaganiami bhp przy poszczególnych czynnościach.
Planowanie prac związanych z odśnieżaniem powinno być oparte na kilku podstawowych zasadach. Przede wszystkim nie można dopuścić do rozpoczęcia prac bez dokładnego zaplanowania ich wykonania, z uwzględnieniem wszystkich podejmowanych czynności, w tym w szczególności bezpiecznego wejścia na dach, odśnieżenia jego powierzchni i zejścia, wszystkich mogących wystąpić zagrożeń i okoliczności, które mogą takie dodatkowe zagrożenie generować. Należy także rozpoznać możliwość zastosowania bezpieczniejszych metod usunięcia zalegających warstw śniegowych, eliminujących konieczność wchodzenia pracowników na strome połacie dachowe. Gdy nie ma innych wariantów i pracodawca musi skierować swych pracowników do pracy na dachu, musi także zadbać by pracownicy umieli posługiwać się przydzielonym im sprzętem i środkami zabezpieczającymi przed upadkiem z wysokości.
Prace przy odśnieżaniu dachów powinny być organizowane i wykonywane w sposób niezmuszający pracownika do wychylania się poza obrys dachu lub poręcz balustrady ochronnej.
Do najczęstszych przyczyn upadków ludzi z wysokości podczas prac związanych z odśnieżaniem dachów należy przede wszystkim zła organizacja pracy, w tym szczególnie brak lub niewłaściwy nadzór nad prowadzonymi pracami, a ponadto:
- nieprawidłowe rozpoznanie warunków pracy i występujących zagrożeń,
- nieinformowanie lub niedostateczne informowanie pracowników o zagrożeniach,
- niewyposażanie pracowników w sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości oraz odpowiednie obuwie,
- nieużywanie przez pracowników przydzielonych środków ochrony indywidualnej lub ich niewłaściwe użycie.
Powstrzymanie się od pracy
W sytuacji, gdy pracodawca nie zapewnił swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i warunki te stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik, zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu Pracy może powstrzymać się od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Oczywiście fakt i przyczynę odmowy podjęcia pracy należy zgłosić pracodawcy, którego obowiązkiem będzie usunięcie uchybień uniemożliwiających bezpieczne wykonywanie pracy.
Powrót
